Tajemnicza budowla w głębi lasu.. To nie jest żaden bunkier

Na terenie Brodnickiego Parku Krajobrazowego, w głębi gęstego lasu, widzimy taką dziwną budowlę. Gdy obejdziemy ją dookoła znajdziemy wiele ciekawych zakamarków. To nie jest żaden bunkier, a historia tego miejsca sięga XIX wieku.

Tu dzika przyroda szczególnie łączy się z historią. W samym środku gęstego lasu na kilkaset metrów rozpościerają się urokliwe zbiorniki wodne. To stawy, bagna, a może śródleśne jezioro? W oczy rzuca się bujna roślinność, ptactwo wodne, widać ślady bobrów, ma się wrażenie, że zza krzaka wyłoni się za chwilę dziki zwierz. A potem widzimy pozostałości jakiejś budowli. Wreszcie dochodzimy do wijącej się rzeczki z pozostałościami mostu. O co chodzi?

To fragment niezwykle urokliwej Bagiennej Doliny Drwęcy, czyli obszaru specjalnej ochrony ptaków w ramach programu Natura 2000 w województwie kujawsko-pomorskim. Zajmuje powierzchnię ponad 3,3 tys. ha i w całości położony jest na terenie powiatu brodnickiego, jako część Brodnickiego Parku Krajobrazowego. Wyjaśnijmy jednak, że te śródleśne stawy to na pewno nie są starorzecza Drwęcy, tylko zalane wodą wyrobiska dawnej kopalni żwiru. I tu zaczyna się kawałek historii.

Te tereny zaliczane są do osady Długi Most na terenie gminy Brzozie. W XIX i na początku XX wieku były tu niemieckie tzw. kislagry, czyli miejsca wydobycia żwiru na skalę przemysłową. Wtedy prowadziła tu linia kolejowa wybudowana specjalnie do transportu urobku, który jechał potem torami do Gdańska, czy nawet Berlina. Trochę dziwne, biorąc pod uwagę, że pokłady żwiru nie są rzadkością. Ale ten musiał mieć w sobie coś wyjątkowego, że przewożono go kilkaset kilometrów. Dziś po torach została tylko niezbyt szeroka, piaszczysta ścieżka, a widoczne obok niej betonowe ruiny to pozostałości rampy kolejowej, na której żwir trafiał do wagonów. Wyrobiska wypełniły się wodą, tworząc śródleśne stawy, wyglądające jak starorzecze ciągnące się kilkaset metrów. Dzisiejsza ścieżka w miejscu torowiska prowadzi do rzeczki Brynicy i zrujnowanego mostu kolejowego, a Brynica nieco dalej wpada do Drwęcy tworząc niezwykle malowniczy widok.

Tu musimy jeszcze bardziej cofnąć się w czasie, bo właśnie na tym cyplu, gdzie Brynica łączy się z Drwęcą, na powierzchni ok. 2 ha mieściło się wczesnośredniowieczne grodzisko, datowane na X-XI wiek. Stąd ruszały wyprawy wojów na tereny pogańskich Prusów. Badania archeologiczne naukowcy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu prowadzili tu w 2003 roku i odtąd obiekt wpisany jest na listę zabytków województwa. Nie jest to jednak żadne muzeum, miejsce przygotowane jakoś do zwiedzania. Ale grodzisko w Świeciu nad Drwęcą – bo o nim mowa - też warto poszukać.