Pracodawcy oceniają swoich pracowników na różne sposoby, korzystając z metod absolutnych lub relatywnych. Dziś skupimy się na najpopularniejszych technikach oceny zachowań i efektywności zatrudnionych.

• Jedną z najczęściej wybieranych metod oceny pracowniczej jest tzw. metoda 360, w przypadku której pracodawca pozyskuje opinie o pracownikach z różnych źródeł.
• Innym popularnym sposobem jest metoda wymuszonego rozkładu, polegająca na przypisywaniu pracowników do określonego przedziału.
• Wśród technik oceny pracowniczej wymienia się również metodę wydarzeń krytycznych – w tym przypadku pracodawca sporządza notatki na temat zachowań pracowników, które odbiegają od normy.
• Pracodawcy chętnie stosują również metodę rankingu (klasyfikacja od najlepszego do najgorszego w poszczególnych kategoriach) czy też technikę porównywania pracowników parami.

Ocena pracownicza – czym jest i co ma na celu?

Ocena pracownicza polega na regularnym badaniu umiejętności, efektywności oraz zachowań pracowników. Jej głównym celem jest identyfikacja ich mocnych stron oraz obszarów, które wymagają jeszcze udoskonalenia. Metody oceny pracowników dzielą się na:

• relatywne – porównywanie między sobą poszczególnych pracowników, np. porównywanie parami, metoda wymuszonego rozkładu czy ranking;
• absolutne – porównywanie wyników konkretnego pracownika z określonymi wcześniej kryteriami i wymaganiami pracodawcy, np. ocena 360, technika wydarzeń krytycznych czy ocena opisowa.

Oceny pracowników nie należy mylić z oceną samej organizacji, do której wykorzystywana jest najczęściej metoda SWOT.

Ocena 360

Jedną z najpopularniejszych metod oceny pracowników jest tzw. ocena 360°, nazywana także feedbackiem 360°. W tym przypadku opinie na temat pracy poszczególnych osób pozyskiwane są z kilku różnych źródeł – np. od współpracowników, podwładnych czy klientów – a to umożliwia uzyskanie pełnego obrazu zachowań i wydajności ocenianego pracownika. W ocenie 360° uwzględniane są m.in. takie kwestie jak:

• umiejętności komunikacyjne, zdolność do pracy w zespole, nastawienie do kolegów z zespołu (informacje od współpracowników);
• kompetencje, najważniejsze osiągnięcia, efektywność, zaangażowanie w powierzone obowiązki, cultural fit (informacje od pracodawcy);
• jakość obsługi, nastawienie pracownika do klientów, znajomość oferty, pomoc w przypadku problemów (informacje od klientów).

Ocena 360 należy do metod absolutnych.

Metoda wymuszonego rozkładu

Innym sposobem oceny pracowników należącym do metod absolutnych jest metoda wymuszonego rozkładu. Polega ona na ustawieniu ocenianych pracowników w sposób, który odpowiada ustalonemu rozkładowi. Pracownik zostaje przyporządkowany do określonego przedziału, a oceniający otrzymuje listę klasyfikacyjną pracowników, na której:

• 10% spośród ocenianych pracowników zostało ocenionych najwyżej;
• 10% spośród ocenianych pracowników zostało ocenionych najniżej;
• 40% spośród ocenianych pracowników uzyskało ocenę średnią;
• 20% spośród ocenianych pracowników zostało ocenionych powyżej lub poniżej średniej oceny w konkretnej grupie.

Technika wydarzeń krytycznych

Kolejnym przykładem absolutnej oceny pracowników jest technika wydarzeń krytycznych. W tym przypadku pracodawca sporządza zapisy dotyczące zachowań ocenianych osób, które odbiegają od tzw. zachowań normalnych – zarówno na minus, jak i w pozytywnym sensie. W ten sposób powstaje lista osiągnięć oraz niepowodzeń ocenianych osób, która może znacznie ułatwić ogólną ocenę.

Ranking

Popularnym przykładem oceny relatywnej jest ranking, w przypadku którego pracownicy są klasyfikowani od najlepszego do najgorszego w konkretnej kategorii. Kryteria oceny mogą dotyczyć m.in. efektywności pracy, dyspozycyjności, osiągnięć czy niezawodności pracownika. To jedna z najprostszych metod oceny pracowniczej, która bardzo dobrze sprawdza się w mniejszych firmach.

Porównywanie parami

Pracodawcy, którzy stawiają na ocenę metodami relatywnymi, często porównują pracowników parami. Polega ona na porównywaniu każdego pracownika z osobna z pozostałymi osobami zatrudnionymi oraz przyznaniu punktów tej osobie, która w danej kwestii osiągnęła najlepszy wynik. Tę technikę stosuje się szczególnie w przypadku niewielkich grup pracowniczych.

Podsumowanie

Pracodawcy wykorzystują różne metody oceny pracowników, mające na celu identyfikację ich mocnych i słabych stron. Szczególnie popularną techniką jest ocena 360, polegająca na gromadzeniu opinii na temat pracownika z różnych źródeł – np. od współpracowników, pracodawcy czy klientów. Inną często wybieraną metodą jest technika wymuszonego rozkładu, w przypadku której pracowników przypisuje się do konkretnych przedziałów. Pracodawcy stosują też metodę wydarzeń krytycznych polegającą na opisywaniu zachowań pracowników, które odbiegają od normy. Wśród popularnych technik oceny pracowników wymienia się też m.in. porównywanie parami czy ranking pracowników.