Założyciele i przedstawiciele Fundacji PIRE. Od lewej: Maciej Wiśniewski - prawnik, absolwent Studiów Podyplomowych „Menedżer Zielonej Energetyki” w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie (specjalność: energetyka rozproszona), fundator Fundacji PIRE oraz pełnomocnik Spółdzielni Energetycznej Zielona Energia Regionu; Miłosz Wiśniewski - Prezes Fundacji PIRE oraz spółdzielni Zielona Energia Regionu, Jutra, Odnowa; Krystian Gesek - główny specjalista ds. instalacji OZE w Fundacji PIRE.
Zacznijmy od liczb. Ilu nas jest i jak wygląda gospodarka Powiatu Brodnickiego?
Maciej Wiśniewski (Fundacja PIRE): To ważne, bo spółdzielnia energetyczna to projekt „dla ludzi i firm”, więc skala ma znaczenie.
Powiat Brodnicki liczy 77 593 mieszkańców (stan na 31 grudnia 2024 r.). W rejestrze REGON mamy 7 781 podmiotów gospodarki narodowej. Z tego aż 5 962 to jednoosobowe działalności gospodarcze. W 2024 roku zarejestrowano 546 nowych firm, a 365 wyrejestrowano.
Struktura branżowa wygląda tak: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo - 217 podmiotów, czyli 2,8%. Przemysł i budownictwo - 2 365 podmiotów, czyli 30,4%. Pozostała działalność - 5 199 podmiotów, czyli 66,8%.
To pokazuje jasno, że jesteśmy powiatem MŚP z bardzo silnym udziałem mikroprzedsiębiorstw i rolnictwa. A energia to koszt, który najmocniej obciąża właśnie te grupy.
Tak, i to z kilku powodów.
Po pierwsze, mikrofirmy i małe firmy często nie mają czasu i zasobów, żeby samodzielnie negocjować energię, analizować taryfy, rozliczać produkcję z kilku źródeł czy układać finansowanie inwestycji. Spółdzielnia daje „mechanizm wspólny” - porządkuje proces, ułatwia rozliczenia i pozwala korzystać z efektu skali.
Po drugie, rolnictwo, przy niemal 18% pracujących w sektorze rolniczym, ma w powiecie znaczenie nie tylko „w statystyce”, ale w realnej gospodarce. A gospodarstwa rolne często mają to, co w energetyce jest kluczowe: powierzchnie dachów, miejsca pod instalacje, profil zużycia i elastyczność, by mądrze zagospodarować lokalną produkcję.
Po trzecie, region pojezierzy i doliny Drwęcy kojarzy się z przyrodą i turystyką - a to też oznacza, że wiele osób myśli o przyszłości: komforcie, stabilności, przewidywalności kosztów. Spółdzielnia energetyczna to praktyczny sposób, by zatrzymać część wartości w regionie: mniej pieniędzy „ucieka” w rachunkach, więcej zostaje u mieszkańców i firm.
Dobrze, ale wyjaśnijmy prosto: czym jest spółdzielnia energetyczna?
Najprościej: spółdzielnia energetyczna to lokalna wspólnota, która wytwarza energię i rozlicza ją wewnętrznie dla swoich członków - mieszkańców, firm, rolników, instytucji.
W praktyce spółdzielnia działa w konkretnych ramach prawnych. Dla czytelnika najważniejsze są trzy fakty:
1. Terytorium: spółdzielnia działa na obszarze maksymalnie 3 gmin, które bezpośrednio ze sobą sąsiadują.
2. Skala OZE: jeżeli wytwarzamy energię elektryczną, łączna moc instalacji OZE w spółdzielni nie może przekroczyć 10 MW, a spółdzielnia powinna być zdolna pokryć w skali roku co najmniej 70% własnych potrzeb i potrzeb członków (w energii elektrycznej).
3. Rejestry: wykazy spółdzielni prowadzą odpowiednie instytucje – w zależności od typu gmin: dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich: KOWR; dla gmin miejskich: Prezes URE.
To jest „kręgosłup” prawny. Reszta to już dobrze ułożona organizacja, umowy, dane pomiarowe i rozliczenia.
W materiałach pada hasło „agregacja PPE”. Co to w ogóle jest PPE i po co je zbieracie?
PPE to Punkt Poboru Energii - numer znajdziesz na fakturze za prąd. Agregacja PPE to proces, w którym zbieramy zgłoszenia (mieszkańców i firm), żeby policzyć: jakie jest realne zużycie energii w danej gminie lub grupie gmin; gdzie są największe rachunki i największe potrzeby; jak dobrać moce i lokalizacje OZE; czy bilans spółdzielni ma sens ekonomiczny i prawny.
Najważniejsze: na etapie agregacji nikt nie musi nic kupować. To etap danych i gotowości do wspólnego działania.
A co z zaufaniem? Ludzie pytają: „czy to da się rozliczyć i czy to jest bezpieczne”?
Da się, ale trzeba to zrobić profesjonalnie. Ustawa opisuje m.in. zasady rozliczania energii w spółdzielni i to jest fundament.
Przykładowo, sprzedawca dokonuje rozliczeń energii wprowadzonej do sieci wobec energii pobranej na potrzeby spółdzielni i członków w stosunku ilościowym 1 do 0,6.
Druga bardzo ważna rzecz: spółdzielnia działa na obszarze jednego operatora systemu dystrybucyjnego (to upraszcza logistykę i dane).
A jeśli chodzi o organizację i terminy po stronie operatora oraz sprzedawcy - przepisy wskazują m.in. obowiązki OSD dotyczące dostosowania umów i liczników oraz obowiązki sprzedawcy w zakresie przedstawienia oferty.
My w Fundacji PIRE dokładamy do tego warstwę operacyjną: procedury, narzędzia do bilansowania i czytelne raportowanie, żeby członek widział efekty i rozumiał rozliczenia.
Dla kogo to jest w Powiecie Brodnickim? Mieszkańcy, firmy, rolnicy - każdy ma inne potrzeby.
Dlatego mówimy o trzech ścieżkach udziału: Konsument – nie ma instalacji, chce przede wszystkim taniej i stabilniej kupować energię w ramach wspólnoty; Prosument - ma lub planuje OZE (np. fotowoltaikę) i chce, żeby energia pracowała lepiej dzięki bilansowaniu w spółdzielni; Producent / inwestor - inwestuje w źródła OZE i uzyskuje zwrot w modelu wspólnotowym, gdzie popyt i rozliczenia są „bliżej” realnej konsumpcji członków.
I jest jeszcze ważna opcja dla wielu rodzin i gospodarstw: nie inwestujesz, ale masz zasób - dach lub grunt. Wtedy wchodzi model wynajmu powierzchni pod instalację finansowaną przez inny kapitał. To może być dodatkowy przychód, a region zyskuje lokalne źródło energii.
Macie lokalne doświadczenie wykonawcze? Ludzie wolą wiedzieć, że „ktoś to już tu robił”.
Tak. Naszym partnerem wykonawczym jest Energia Taniej, a w samiej Gminie Brodnica mamy referencje w postaci realizacji 34 instalacji. To dla mieszkańców i przedsiębiorców ważny sygnał: znamy lokalne warunki, mamy wykonawcę „z praktyką”, a projekt nie jest teorią.
Kto za to płaci? Gmina, mieszkańcy, firmy?
Nie ma jednego scenariusza, bo różne są potrzeby i sytuacje finansowe. Dlatego układamy montaż finansowy elastycznie: część osób chce tylko korzystać z tańszej energii, bez inwestycji; część inwestuje sama (PV, magazyn, modernizacja); część korzysta z leasingu lub instrumentów zwrotnych; w niektórych przypadkach sens ma model usługowy albo ESCO (spłata z oszczędności).
Klucz jest jeden: najpierw bilans i portfel członków, potem dopiero inwestycje. Spółdzielnia to nie „kupno paneli”, tylko system: członkowie, zużycie, źródła, umowy, rozliczenia.
Jakie gminy Powiatu Brodnickiego obejmuje dziś zbieranie zgłoszeń?
W Powiecie Brodnickim zbieramy zgłoszenia m.in. w gminach: Bartniczka, Bobrowo, Brodnica (gmina miejska), Brodnica (gmina wiejska), Brzozie, Górzno (miejsko-wiejska), Jabłonowo Pomorskie (miejsko-wiejska), Osiek, Świedziebnia, Zbiczno.
Zasada jest prosta: startujemy tam, gdzie jest najwięcej chętnych, bo wtedy agregacja ma sens ekonomiczny i operacyjny.
Co w takim razie jest teraz potrzebne od mieszkańców i przedsiębiorców?
Tylko trzy rzeczy: chęć udziału (jako konsument/prosument/producent); informacja z faktury - przede wszystkim numer PPE i podstawowe dane o zużyciu oraz krótka deklaracja - bo dopiero po zebraniu odpowiedniej liczby zgłoszeń uruchamiamy gminę w pierwszej kolejności.
Jeśli w danej gminie zbierze się minimalna liczba zgłoszeń, organizujemy spotkanie i przechodzimy do wdrożenia.
Fundacja PIRE rozpoczyna w Powiecie Brodnickim agregację punktów poboru energii (PPE) mieszkańców oraz firm. Celem jest sprawdzenie możliwości przyłączeniowych i przygotowanie uruchomienia rozliczeń w spółdzielniach energetycznych rejestrowanych w KOWR.
Najważniejsze zasady prawne
Spółdzielnia energetyczna działa w jasno określonych ramach:
Co oznacza start agregacji PPE?
Agregacja to nie tylko zbieranie zgłoszeń. To proces łączenia zapotrzebowania na energię z dostępną mocą OZE, który ma pozwolić:
Na terenie wskazanych gmin przedstawiciele Fundacji PIRE będą odwiedzać mieszkańców i przedsiębiorców. Wizyty mają charakter informacyjny - służą przedstawieniu założeń projektu, odpowiedzi na pytania oraz zebraniu danych PPE potrzebnych do analizy.
Co możesz zyskać?
Gdzie projekt może ruszyć?
Fundacja PIRE dysponuje trzema zarejestrowanymi spółdzielniami:
Dzięki temu możliwe jest objęcie do 9 gmin jednocześnie.
Agregacja prowadzona jest w Powiecie Brodnickim w gminach: Bartniczka, Bobrowo, Brodnica (gmina miejska), Brodnica (gmina wiejska), Brzozie, Górzno (gmina miejsko-wiejska), Jabłonowo Pomorskie (gmina miejsko-wiejska), Osiek, Świedziebnia oraz Zbiczno.
Jak zgłosić udział?
Wystarczy wypełnić krótką deklarację. Numer PPE znajdziesz na fakturze za prąd: https://docs.google.com/forms/d/1CKSo0eEynUq5ryZuS7D3laTGEqTFVHPZebIMwY5jVVw/edit
To pierwszy krok do uruchomienia lokalnej spółdzielni energetycznej i realnego obniżenia rachunków za prąd w Powiecie Brodnickim.
