Brodnicka Fara ma swoją książkę

Jak wyglądało życie religijne w średniowiecznej Brodnicy? Jakie tajemnice kryje gotycka fara i kim byli ludzie, którzy przez stulecia kształtowali dzieje najstarszej brodnickiej parafii? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań można znaleźć w najnowszej książce Radosława Stawskiego. Licząca 220 stron publikacja powstawała przez blisko dwa lata, a jej uroczysta promocja odbędzie się 24 listopada w Pałacu Anny Wazówny.

„Brodnicka fara. Historia parafii farnej pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej i jej wpływ na życie religijne w Brodnicy” – taki tytuł nosi najnowsza książka Radosława Stawskiego, historyka, regionalisty i nauczyciela III Liceum Ogólnokształcącego w Brodnicy. Spotkanie promocyjne zaplanowano na wtorek, 24 listopada, o godz. 17.30 w Sali Wielkiej Pałacu Anny Wazówny. Wydarzenie odbędzie się w ramach XXXV Dni Kultury Chrześcijańskiej.

Dwa lata pracy i setki historycznych źródeł

Pomysł na książkę zrodził się z inicjatywy proboszcza brodnickiej fary, ks. dr. Mariusza Stasiaka.

– To właśnie ksiądz proboszcz dał impuls do napisania tej publikacji – wyjaśnia Radosław Stawski. – Sama praca nad książką zajęła mi blisko dwa lata, nie licząc znacznie dłuższego okresu gromadzenia i opracowywania materiałów oraz źródeł historycznych.

Nad ostatecznym kształtem publikacji pracował również zespół sprawdzonych współpracowników autora. Redakcją i korektą zajęły się historyk i regionalistka Ewa Rzepka z Jabłonowa Pomorskiego, którą Stawski zna jeszcze z czasów seminarium magisterskiego na UMK w Toruniu, oraz polonistka Elżbieta Zielaskowska. Obie panie od lat współpracują z autorem przy jego publikacjach. Projekt okładki przygotowała Agnieszka Dembek z Wąbrzeskich Zakładów Graficznych, którym powierzono także druk książki. Jej wydanie uzyskało dofinansowanie z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Od średniowiecznych początków po grunwaldzkie łupy

Książka liczy 220 stron i została wzbogacona fotografiami autorstwa Marcina Jadzińskiego. Otwierają ją słowa wstępne marszałka województwa kujawsko-pomorskiego Piotra Całbeckiego, proboszcza ks. dr. Mariusza Stasiaka oraz samego autora. Zasadniczą część publikacji poprzedza opowieść o pielgrzymkowym Szlaku św. Jakuba, nazywanym niekiedy „najstarszą ulicą średniowiecznej Europy”, oraz o jego oddziaływaniu na Brodnicę. Dalsza treść została podzielona na trzy części, obejmujące łącznie pięć rozdziałów.

Pierwsza z nich przenosi czytelnika do średniowiecznej Brodnicy. Autor przedstawia początki miasta i jego rozwój aż do schyłku średniowiecza, przybliża organizację dekanatu brodnickiego oraz codzienne życie dawnych mieszkańców. Nie brakuje przy tym mniej znanych i intrygujących wątków. Czytelnik dowie się między innymi o kaplicy zamkowej, brodnickim relikwiarzu czy łupach związanych z bitwą pod Grunwaldem. Pozna również historię dawnych brodnickich świątyń – kościołów Świętego Ducha, św. Jerzego, św. Wita i św. Walentego, a także kościoła i klasztoru franciszkanów oraz kościoła szkolnego.

Fara świadkiem burzliwych dziejów miasta

Druga część książki poświęcona została bezpośrednio historii parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Autor prowadzi czytelnika przez kolejne stulecia jej istnienia. Przedstawia patronkę świątyni, początki organizacji parafialnej, zmieniającą się przynależność wyznaniową oraz okresy związane z funkcjonowaniem społeczności katolickiej i luterańskiej. Opisuje również materialne podstawy działalności parafii, jej zasięg terytorialny, życie religijne mieszkańców, funkcjonowanie bractw i stowarzyszeń, a także działalność szkoły parafialnej. Osobne miejsce zajmują dzieje samego kościoła – jego remonty, naprawy oraz zachowane dokumenty parafialne.

Trzeci rozdział przybliża sylwetki zasłużonych kapłanów, którzy na przestrzeni wieków pełnili funkcję proboszczów brodnickiej fary. To właśnie oni, obok kolejnych pokoleń parafian, współtworzyli historię tej świątyni.

Architektoniczne skarby brodnickiej fary

W czwartym rozdziale autor opisuje zewnętrzną architekturę gotyckiego kościoła, natomiast piąty poświęca bogactwu jego wnętrza. Czytelnicy poznają historię i znaczenie ołtarzy, ambony, malowideł, witraży, konsol i zworników. Dowiedzą się również więcej o kolegium apostołów oraz licznych detalach architektonicznych i artystycznych, na które podczas codziennych wizyt w świątyni nie zawsze zwracamy uwagę.

Całość uzupełnia obszerna bibliografia, obejmująca ponad sto pozycji, oraz szczególnie cenny dla badaczy lokalnej historii indeks osób, zawierający kilkaset nazwisk pojawiających się na kartach książki.

Pierwsza tak obszerna publikacja o farze

Radosław Stawski podkreśla, że choć książka jest efektem wieloletniego zainteresowania dziejami Brodnicy i żmudnej pracy nad materiałami źródłowymi, nie stanowi ostatecznego zamknięcia tematu.

– Oczywiście praca ta nie wyczerpuje wszystkich zagadnień związanych z dziejami brodnickiej fary. Wypełnia jednak istotną lukę w lokalnej historiografii. Pomijając wcześniejsze opracowania, jest właściwie pierwszą samodzielną publikacją książkową poświęconą tej tematyce – podkreśla historyk. – Z tym większą przyjemnością, wspólnie z proboszczem ks. dr. Mariuszem Stasiakiem, oddajemy ją w ręce czytelników. Mamy nadzieję, że jej lektura okaże się zarówno interesująca, jak i satysfakcjonująca – dodaje autor.

Promocja książki „Brodnicka fara” odbędzie się we wtorek, 24 listopada, o godz. 17.30 w Sali Wielkiej Pałacu Anny Wazówny w Brodnicy, w ramach XXXV Dni Kultury Chrześcijańskiej.