Pamiętacie papierowy Czas Brodnicy? „Wyborcza to było zło konieczne”

To było inne dziennikarstwo. W lokalnej gazecie szukano nie tylko prostych informacji, ale też problemów, o których większość mówiła tylko po cichu, a które możni najchętniej zamietliby pod dywan. A ówczesne publikacje wielkoformatowe, reportaże czy materiały śledcze to było coś, co w naszej brodnickiej rzeczywistości dziś rzadko się zdarza – opowiada Janusz Wojtarowicz, w latach 2000-2022 redaktor naczelny papierowej gazety Czas Brodnicy

Pracowaliśmy razem przez ćwierć wieku, byliśmy przy powstaniu pierwszego numeru Czasu Brodnicy, który został wydany 19 lutego 1998 roku. Z końcem 2022 roku spółka Agora zamknęła cały zestaw małych oddziałów w całej Polsce, tych związanych z Gazetą Wyborczą, w tym ten brodnicki. Potem nasze drogi zawodowe się rozeszły, choć ja nadal, już samodzielnie z pomocą kilku osób w miarę wolnego czasu, prowadzę portal Czas Brodnicy. Papierowe gazety to obecnie już margines rynku. Niewykluczone jednak, że papierowy "Czas" wróci na rynek.

KRZYSZTOF CEDRO: To były piękne czasy. Na przełomie wieków kilkudziesięciu zapaleńców robiło gazetę, która była jedyna w swoim rodzaju.

Jednak to nie była ani pierwsza, ani jedyna gazeta na lokalnym rynku.

 - Zgadza się. Była wtedy Ziemia Michałowska, lokalne strony Nowości i Gazety Pomorskiej, gazeta a wraz z Czasem na rynku pojawiła Gazeta Brodnicka. A później było też wiele innych tytułów. Jednak jestem absolutnie przekonany, że akurat Czas Brodnicy był jedyny w swoim rodzaju i przez kilkanaście lat żaden inny tytuł nie sprzedawał się na terenie powiatu brodnickiego w takim dużym nakładzie. W szczytowym momencie było to co tydzień 12 tys. egzemplarzy w powiecie, który liczył ok. 75 tys. mieszkańców. To był imponujący wynik.

No to dlaczego ludzie tak chętnie sięgali po Czas?

- Po pierwsze gazeta powstała jako dziecko dziennikarzy Gazety Wyborczej z Bydgoszczy, Torunia, Włocławka. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku dziennikarska szkoła Wyborczej to był absolutny top, królestwo wolnego słowa i warsztat zaczerpnięty z najlepszych tytułów tzw. starej Europy.  Zaznaczam dla ścisłości: tak było trzy dekady temu, obecnego poziomu dziennikarskiego Wyborczej nie oceniam. A inne gazety wtedy w Brodnicy i okolicach? Ziemia Michałowska była wtedy wartościowa merytorycznie, ale brakowało właśnie warsztatu redakcyjnego i odpowiedniej szaty graficznej, który pozwoliłby na lepsze dotarcie do czytelnika. Nowości i Pomorska… Tam zwykle nie było miejsca na reportaże czy fotoreportaże, a „ryzykowne” teksty pojawiały się rzadziej. Zresztą trzeba było kupić gazetę codziennie, żeby dostać stronę czy dwie o nas. Czas kupowało się raz w tygodniu i od razu było kilkadziesiąt stron. Śliskich tematów nie było też prawie w Gazecie Brodnickiej.

Ale były też skutki tych odważnych publikacji w Czasie Brodnicy?

- Ależ tak, zresztą Ty również do tych „grzecznych” nie należałeś! Wielu polityków, samorządowców i innych możnych było za te publikacje święcie obrażonych, wiele razy kierowali sprawę o zniesławienie do sądu cywilnego i czasem wygrywali, ale tylko w pierwszej instancji. Gdy apelacja trafiała do Gdańska, dziwnym trafem sąd uznawał moje racje (jako naczelny odpowiadałem za tytuł), no i dostawałem jakieś odszkodowanie za bezpodstawny pozew. Raz się zdarzyło, że sprawa zakończyła się ugodą. A swoją drogą jestem przekonany, że wielu z nich do dziś ma do mnie żal o te dawne publikacje.

A teraz żyjemy w innych czasach, są inne lokalne media, inni dziennikarze…

- Papierowe gazety są w odwrocie, dziś rządzi internet. Widać gołym okiem, że zasady warsztatu dziennikarskiego, które obowiązywały trzy dekady temu, dziś już są nieaktualne. Mnie uczono, że nie ma tematów tabu, że przy kontrowersjach zawsze wypowiedzieć się muszą obie strony konfliktu, a komentarz autora musi być wyraźnie oddzielony od reszty. A poza tym media to czwarta władza, która patrzy na ręce tych trzech pierwszych. A dziś w ciemno można obstawiać jakie tematy w ogóle poruszy bądź nie Gazeta Wyborcza czy Gazeta Polska. Bezstronna próba rozwiązania problemu już nie istnieje. Zabawne, że w skali krajowej łatwo rozpoznać linię programową danego medium. Ci bardziej na lewo używają feminatywów, ci na prawo – już nie.

A u nas, w Brodnicy i okolicach? 

- Nie było pytania. Niech Czytelnicy sami sobie odpowiedzą.

No to wróćmy jeszcze do Gazety Wyborczej. To wcale nie było dobre, że Czas był formalnie dodatkiem do GW.

- Oczywiście, że nie. Wyborcza zawsze była postrzegana jako gazeta propagująca ściśle określony światopogląd. O ile jeszcze 20-30 lat temu ten wizerunek nie był jeszcze tak wyrazisty, to potem był to już prawdziwy bastion ideologii liberalno-lewicowej, z którą utożsamiało się pół Polski. Ale drugie pół – wręcz przeciwnie. A my w Brodnicy chcieliśmy robić gazetę dla wszystkich mieszkańców, bez względu na poglądy. No i było trochę niepotrzebnych uprzedzeń. Zresztą pamiętasz, że nawet w naszej redakcji sympatie polityczne były podzielone, ale nikt z tego powodu nie wszczynał wojenek. Potem jeszcze okazało się, zostaliśmy internetowo przydzieleni do Wyborczej.pl i żeby czytać Czas w internecie trzeba było wykupywać abonament. Mogliśmy trafić do Gazeta.pl, tam opłat nie było. Ale takie były decyzje wydawcy, czyli spółki Agora. Jak by na to nie patrzeć, Wyborcza to było dla nas zło konieczne.

Jako dziennikarz już nie pracujesz od blisko czterech lat. Czym się teraz zajmujesz?

- Zajmowałem się promocją w gminach Jabłonowo Pomorskie i Brzozie, co często wiązało się z zadaniami podobnymi jak w gazecie – teksty, zdjęcia, grafika. Krótko pracowałem też w urzędzie pracy. Obecnie wykonuję pracę bliską mojemu doświadczeniu: zbieram informacje, piszę teksty, przygotowuję projekty graficzne, robię zdjęcia, również z drona, nagrywam i montuję filmy. Tworzę na zamówienie książki od A do Z – klient mówi co chce, a ja dostarczam mu gotowy produkt. Wszystko robię sam. Historia firmy, rodziny, organizacji, na prezent z okazji jubileuszu. Filmy promocyjne, katalogi, albumy. Wszystko bez szablonu, żadne tam fotoksiążki. Po szczegóły odsyłam na mój profil na Facebooku.

Dzięki za rozmowę.