Nie uwierzysz, co znajduje się na szczycie wieży krzyżackiej w Brodnicy

Każdy brodniczanin zna tę wieżę. Góruje nad miastem od setek lat i jest prawdopodobnie najbardziej charakterystycznym elementem panoramy Brodnicy. Kiedy jednak spojrzymy uważnie na jej sam szczyt, okazuje się, że znajduje się tam znacznie więcej niż ceglane mury.

Najwyższa część wieży zamku krzyżackiego otoczona jest dużymi tarczami herbowymi. Z poziomu ziemi trudno dostrzec ich szczegóły, ale na zdjęciach wykonanych z większej wysokości prezentują się bardzo efektownie. Można na nich rozpoznać symbole związane z różnymi okresami historii Brodnicy i ziemi chełmińskiej.

Jest przede wszystkim czerwony jeleń na jasnym tle. Nie znalazł się tam przypadkowo. To historyczny herb komturii brodnickiej. Urząd Miejski w swoim opisie historii miasta potwierdza, że właśnie czerwony jeleń na białym tle był znakiem tutejszej komturii krzyżackiej. Na innym fragmencie korony wieży zobaczymy Orła Białego, przypominającego o okresie polskim w dziejach zamku. Z przeciwnej strony wieży widoczne są natomiast m.in. czarny orzeł oraz charakterystyczna tarcza z czerwonymi falistymi belkami na jasnym tle. Podobny motyw występował w historycznej heraldyce ziemi chełmińskiej. Na innych ujęciach korony można dostrzec również znak odnoszący się do Zakonu Krzyżackiego – czarny krzyż na jasnym polu. W ten sposób sam szczyt wieży jest czymś w rodzaju niewielkiej lekcji historii Brodnicy zapisanej nie w książce, ale w herbach.

Najcenniejsza pamiątka jest jeszcze wyżej

Ponad tarczami znajduje się niewielka metalowa kopuła, a nad nią coś, co z dołu można wziąć za zwyczajną chorągiewkę lub wiatrowskaz. To jednak jeden z najbardziej niezwykłych elementów całego zabytku. Metalowa chorągiew pochodzi z czasów Anny Wazówny i nosi datę 1616. Anna Wazówna, siostra króla Zygmunta III Wazy, była starościną brodnicką w pierwszej ćwierci XVII wieku. To właśnie z jej działalnością łączy się przebudowę zwieńczenia średniowiecznej wieży. Kopulasty hełm jest wiązany z przebudową podjętą w okresie, gdy władała brodnickim starostwem.

Sama chorągiewka jest bogatsza, niż może się wydawać. W jej prostokątnym kształcie znajduje się herb podtrzymywany przez dwa lwy. Tarcza jest podzielona na pięć pól. Umieszczono na niej trzy korony Szwecji, lwy Folkungów oraz snopek – herb dynastii Wazów. Nad tarczą znajdują się litery A i P, czyli Anna Princeps, a na dole data 1616.

Mówimy więc o metalowym elemencie, który przypomina o wydarzeniach sprzed ponad 400 lat.

Obok XVII wieku – technika XXI wieku

Jeśli przyjrzymy się szczytowi wieży na współczesnych zdjęciach, trudno nie zauważyć jeszcze czegoś. Do murów przymocowane są duże pionowe urządzenia przypominające prostokątne panele. To nie element zabytku. Są to anteny sektorowe wykorzystywane przez sieci telefonii komórkowej. Dzięki dużej wysokości wieża jest atrakcyjnym miejscem do instalacji urządzeń radiowych – sygnał może stąd obejmować dużą część miasta. W rezultacie na jednym obiekcie spotykają się dziś elementy pochodzące z zupełnie różnych epok: średniowieczne mury, XVII-wieczne zwieńczenie i współczesna infrastruktura telekomunikacyjna.

Czy to przez anteny nie możemy już wejść na sam szczyt? To pytanie zadawali sobie zapewne niektórzy starsi brodniczanie. Bo kiedyś można było wejść wyżej. Jeszcze w XXI wieku turyści wychodzili na otwartą koronę wieży i mogli podziwiać Brodnicę właściwie we wszystkich kierunkach. Dziś zwiedzający docierają do położonego niżej poziomu widokowego i oglądają panoramę przez niewielkie okna. Czas Brodnicy wyjaśniał tę sprawę już wcześniej. Zakaz wejścia na najwyższą część wieży pojawił się w okresie, gdy na górze instalowano anteny, co naturalnie spowodowało przypuszczenia, że właśnie promieniowanie urządzeń telekomunikacyjnych zamknęło szczyt dla turystów. Muzeum wskazywało jednak inny powód: wymogi bezpieczeństwa. Otwarta górna część obiektu nie odpowiada współczesnym standardom wymaganym dla ogólnodostępnego tarasu widokowego. Kto pamięta wejście na samą górę sprzed lat, pamięta więc atrakcję, której dzisiejszy turysta już nie doświadczy.

Od tego roku na szczycie jest jeszcze jedno „oko”

Do średniowiecza, XVII wieku oraz telefonii komórkowej w 2026 roku dołączył kolejny element. Kamera internetowa.

13 kwietnia 2026 roku Urząd Miejski poinformował o uruchomieniu na wieży kamery turystycznej wysokiej rozdzielczości. Jej obraz można oglądać na żywo w internecie. Kamera pokazuje m.in. ul. Zamkową, zabytkową część Brodnicy oraz Park Anny Wazówny. Nie jest to przy tym – przynajmniej według oficjalnego przeznaczenia – klasyczna kamera monitoringu. Urząd określa ją jako kamerę turystyczną. Ma służyć mieszkańcom i osobom zainteresowanym Brodnicą oraz być jednym z nowoczesnych narzędzi promocji turystycznej miasta. Co więcej, kamera na wieży ma być dopiero początkiem. Miasto zapowiedziało montaż kolejnych kamer w innych wybranych punktach Brodnicy. Można więc z dowolnego miejsca sprawdzić, jak w danej chwili wygląda część centrum miasta, jaka jest pogoda czy po prostu popatrzeć na Brodnicę na żywo.

Wieża jak podróż przez siedem stuleci

Sama wieża jest pozostałością po potężnym zamku krzyżackim powstającym w XIV wieku. Oficjalne miejskie źródła opisują ją dziś jako jeden z najważniejszych zachowanych elementów dawnej warowni. Jej szczyt jest jednak znacznie młodszy i był wielokrotnie przekształcany.

Dzisiaj w jednym miejscu spotykają się więc:

Krzyżacy i średniowieczna Brodnica – w murach i symbolach heraldycznych.

Rzeczpospolita i Anna Wazówna – w herbach, kopule i chorągiewce z 1616 roku.

Współczesna Polska – w Orle Białym.

XX i XXI wiek – w antenach telefonii komórkowej.

Rok 2026 – w internetowej kamerze transmitującej obraz miasta.

Niewiele jest w Brodnicy miejsc, gdzie na powierzchni zaledwie kilku metrów można znaleźć ślady tylu różnych epok.

Wieżę nadal można zwiedzać

Choć na otwartą, najwyższą koronę wieży obecnie się nie wchodzi, sam zamek i wieża pozostają atrakcją turystyczną. Aktualny cennik Muzeum w Brodnicy przewiduje 8 zł za bilet normalny i 5 zł za ulgowy do jednego obiektu. Karnet pozwalający zwiedzić wszystkie obiekty muzeum kosztuje odpowiednio 20 i 10 zł. Od września 2026 roku bilety można kupować również przez internet.

A następnym razem, przechodząc obok zamku, warto podnieść głowę. Na samym szczycie jest zdecydowanie więcej, niż widać na pierwszy rzut oka.